Η ιστορία της ανθρωπότητας είναι η ιστορία των πολέμων. Για τη δύναμη, το φόβο και το συμφέρον, έχει αναφερθεί ξεκάθαρα ο Θουκυδίδης στον «Πελοποννησιακό Πόλεμο», αν και η διαπίστωσή του ότι «οι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υποχωρούν σε ό,τι τους επιβάλλεται» είχε εφαρμογή στην Αθήνα και στην Σπάρτη πριν από σχεδόν δυόμισι χιλιάδες χρόνια, αμφισβητείται έντονα στη Μέση Ανατολή του «σήμερα». Εκεί όπου η κυνική πρόβλεψη του «γκουρού» των διεθνών σχέσεων, Τζον Μερσχάιμερ, αναφέρει πως «η φιλελεύθερη διεθνής τάξη λειτουργεί μόνο στη βάση των συμφερόντων της ηγεμονικής δύναμης» και η φράση του ακούγεται πιο πειστική από ποτέ.
Η 28η Φεβρουαρίου 2026, η μέρα που ΗΠΑ-Ισραήλ εξαπέλυσαν αεροπορική επιδρομή εναντίον του Ιράν και ακολούθησε η αντίδραση με πυραύλους και drones κατά αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στη Μέση Ανατολή, έκανε τον πλανήτη να συνειδητοποίηση -για ακόμη μία φορά- πως επισφαλώς στεκόμαστε όλοι πάνω σε μια εύθραυστη επιφάνεια, σε μία λεπτή κόκκινη γραμμή ή στην άκρη ενός γκρεμού. Ο καθένας στη συνθήκη που νιώθει περισσότερο… άβολα.
Σε τέτοιες στιγμές, η συζήτηση για τον αθλητισμό μπορεί να μοιάζει με πολυτέλεια, ωστόσο, μέσα από τον αθλητισμό η ανθρωπότητα έχει μάθει να συνυπάρχει, ακόμη και σε περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού. Ο Γερμανός κοινωνιολόγος, Νόρμπερτ Ελίας, θεωρούσε ότι «η εξευγένιση της ανθρώπινης επιθετικότητας και των πολεμικών ενστίκτων μέσα στο θεσμικό πλαίσιο του αθλητισμού αποτελεί βασικό στοιχείο του πολιτισμού». Και πως «η κοινωνική ουσία των σπορ είναι τα βίαια συναισθήματα να μετατρέπονται σε ανταγωνισμό που διέπεται από κανόνες, αντί να εκδηλώνονται άμεσα». Αυτή η εφαρμογή, δημιουργεί στις μέρες μας υπαρξιακά ερωτήματα με τεράστιο οικονομικό αντίκτυπο.
Άλλωστε, πλέον στον αθλητισμό παγκοσμίως, επενδύονται χρήματα που δεν είχαν ξανά προηγούμενο στην ιστορία της ανθρωπότητας και οι επενδύσεις αυτές δεν έρχονται μονάχα από ιδιώτες, μεγιστάνες, ολιγάρχες, εταιρείες, εμπλέκονται δυναμικά κράτη ολόκληρα. Για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος, σύμφωνα με επίσημα στατιστικά (Ampere Analysis), η παγκόσμια οικονομία του αθλητισμού για το 2025 έφθασε στα 2,3 τρισεκατομμύρια δολάρια. Μόνο τα τηλεοπτικά συμβόλαια των πρωταθλημάτων ανά τον κόσμο αναμένεται να ξεπεράσουν τα 80 δισεκατομμύρια ετησίως μέχρι το 2030, ένα ποσό μεγαλύτερο ακόμα και από το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) χωρών όπως η Λιθουανία, η Κροατία, το Καμερούν, ο Παναμάς.
Διαπραγματεύσεις και Μουντιάλ: Ιράν, ΗΠΑ και οι μνήμες από την χειραψία της Λυών
Αυτό το καλοκαίρι, το Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA θα διεξαχθεί στις ΗΠΑ, τον Καναδά και το Μεξικό. Το παράδοξο να φιλοξενείται η σπουδαία διοργάνωση σε αμερικανικό έδαφος την ώρα που οι ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ βρίσκονται σε πόλεμο με το Ιράν, μοιραία δημιουργεί έξτρα ερωτήματα και προβληματισμούς.
Η εθνική ομάδα του Ιράν και των ΗΠΑ βρίσκονται σε διαφορετικούς ομίλους, ωστόσο μια πιθανή συνάντηση στη φάση των νοκ-άουτ παραμένει εφικτή. Θα σταθούν άραγε στο ίδιο γήπεδο την ίδια στιγμή; Θα μπορούσε να επαναληφθεί η χειραψία της Λυών;
Τον Ιούνιο του 1998 στην πόλη της Γαλλίας, οι ΗΠΑ και το Ιράν αναμετρήθηκαν στον τελευταίο αγώνα της φάσης των ομίλων του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Έπειτα από 19 χρόνια εχθρότητας από την ιρανική επανάσταση του 1979 και την «κρίση των ομήρων» (66 Αμερικανοί, συμπεριλαμβανομένων διπλωματών, κρατήθηκαν όμηροι στην Πρεσβεία των Ηνωμένων Πολιτειών στην Τεχεράνη), οι δύο χώρες δημιούργησαν μια απρόσμενη εικόνα πριν από την έναρξη του αγώνα.
Οι Ιρανοί ποδοσφαιριστές προσέφεραν λευκά τριαντάφυλλα στους Αμερικανούς αντιπάλους τους. Το Ιράν νίκησε με 2-1 και οι δρόμοι της Τεχεράνης πλημμύρισαν από ενθουσιασμό. Μέσα σε αυτό το κλίμα, τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης και οι πολιτικοί, άρχισαν να επανεξετάζουν τη σχέση τους με έναν διαχρονικό (απ’ ότι αποδείχθηκε) αντίπαλο. Αν και ο αγώνας δεν μεταμόρφωσε τις διμερείς σχέσεις, συμβολικά απέδειξε ότι ακόμη και εχθρικά κράτη μπορούν να έρθουν… κοντά, μέσα σε ένα πλαίσιο αθλητικών κανόνων.
Τώρα, τα πράγματα είναι πιο ρευστά. Ενδεχομένως και πιο επικίνδυνα. Στελέχη της Κυβέρνησης Τραμπ θεωρούν κακή ιδέα το Ιράν να έχει ρόλο στο Παγκόσμιο Κύπελλο που θα ξεκινήσει τον Ιούνιο, ενώ τίθενται και θέματα ασφαλείας. Η πρόταση για αντικατάσταση του Ιράν με την αποκλεισμένη Ιταλία έπεσε στο τραπέζι του State Department και παρά το γεγονός ότι ο Υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, τη διέγραψε, κανείς δεν μπορεί να βάλει το χέρι του στη φωτιά -χωρίς την πιθανότητα να καεί ολοσχερώς- για το τι θα συμβεί το επόμενο διάστημα. Όχι μόνο με επίκεντρο το Μουντιάλ, αλλά και με άλλες σημαντικές διοργανώσεις σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο. Κι επειδή όλα βρίσκονται σε ένα σκοτεινό σοκάκι που πιθανώς να μην οδηγεί στην κεντρική λεωφόρο, ήδη όσοι έχουν επενδύσει μέσω των σπορ στη Μέση Ανατολή, αρχίζουν να αμφιβάλλουν για τα πλάνα τους που με οικονομικούς όρους φάνταζαν ιδανικά -πριν τη νέα έκδοση του πολέμου.
Άβολα πρέπει να αισθάνονται αυτοί που έχουν ποντάρει με τη «διορατικότητά» τους στην επενδυτική «ασφάλεια» της Σαουδικής Αραβίας, για παράδειγμα, του Μπαχρέιν, του Κατάρ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Το έχουν κάνει ήδη η Formula 1, η Euroleague Basketball και η WTA (Women's Tennis Association). Την ίδια ώρα το ποδόσφαιρο στις Χώρες του Κόλπου ακμάζει, αλλά για πόσο ακόμα; Και με ποιά ένταση;
Προσαρμογές στο «Vision 2030» της Σαουδικής Αραβίας
Όταν η Σαουδική Αραβία αποφάσισε να περάσει στο επόμενο επίπεδο εξέλιξης και να γίνει «Σαουδική Αραβία 2.0», δημιούργησε μία ατζέντα υπερ-ανάπτυξης και της έδωσε ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ονομάζοντάς την «Vision 2030». Πρόκειται για ένα project που βρίσκεται σε εξέλιξη, ολοκληρώνεται σε τέσσερα χρόνια, δηλαδή μία τετραετία πριν η χώρα φιλοξενήσει το FIBA World Cup (2034). Το «Vision 2030» αφορά κυρίως την απεξάρτηση της οικονομίας από τα ορυκτά καύσιμα. Το 20% της ατζέντας όμως, έχει να κάνει με επενδύσεις στον αθλητισμό.
Πλέον, οι σχεδιασμοί αναπροσαρμόζονται κι αν η Αλ-Νασρ ήξερε τι πρόκειται να κάνει ο Τραμπ και ο Νετανιάχου, ίσως να μην είχε δώσει τα… πάντα για να κρατήσει με μυθικό συμβόλαιο τον Κριστιάνο Ρονάλντο.
Λίγο πριν ξεκινήσει η (νέα) σύγκρουση του Ισραήλ και των ΗΠΑ με τον Ιράν, στις αρχές του Φλεβάρη, ο υπουργός Οικονομικών της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ Αλ Τζαντάαν, μίλησε στο «Bloomberg» και -μεταξύ άλλων- ανέφερε ότι η κεντρική εξουσία της χώρας του, σχεδιάζει νέες πρακτικές οικονομικού σχεδιασμού, με διαφοροποίηση των προτεραιοτήτων και των δαπανών για το επόμενο διάστημα. Οι πολεμικές εξελίξεις βάζουν νέες παραγράφους στην ατζέντα και περικόπτουν τις κρατικές επιχορηγήσεις σε ομάδες, ενώ δεν θα πρέπει να διαγραφεί από τη λίστα με τις πιθανότητες η περαιτέρω ιδιωτικοποίηση αρκετών συλλόγων που ανήκουν στο κρατικό επενδυτικό ταμείο. Ενδεχομένως και η πώληση ομάδων που ανήκουν στους Σαουδάραβες, αλλά εδρεύουν μακριά από την Μέση Ανατολή.
Ήδη, η Αλ Χιλάλ, πουλήθηκε στον πρίγκιπα Αλ-Ουαλίντ μπιν Ταλάλ, μέσω της εταιρείας του Kingdom Holding. Οι αναφορές δείχνουν ότι το Βασίλειο πλήρωσε 414 εκατομμύρια δολάρια για τον κορυφαίο σύλλογο της χώρας, που έχει κατακτήσει 21 φορές το πρωτάθλημα και άλλες τέσσερις Champions League Ασίας.
Η εξέλιξη αυτή, που ήρθε εντός του πρώτου δεκαπενθήμερου του Απρίλη, θα δώσει στον Αλ-Ουαλίντ μπιν Ταλάλ το 70% του συλλόγου και η ιδιοκτησία μεταφέρεται από το ταμείο κρατικού πλούτου της Σαουδικής Αραβίας (Ταμείο Δημοσίων Επενδύσεων - PIR), στην οντότητα του «ιδιωτικού τομέα». Πρόκειται για μία κατάσταση που είναι σημαντική για διάφορους λόγους. Κατ’ αρχάς, σηματοδοτεί την επόμενη φάση μιας συνεχιζόμενης διαδικασίας ιδιωτικοποίησης συλλόγων, την οποία ξεκίνησε το Υπουργικό Συμβούλιο της Σαουδικής Αραβίας το 2015 και άρχισε να τίθεται σε εφαρμογή το 2024, με αποτέλεσμα την αρχική μεταφορά δεκατεσσάρων συλλόγων από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα.
Επίσης, η αστάθεια στην περιοχή του Κόλπου, λόγω των διαδοχικών πολεμικών επιχειρήσεων, έχει διαμορφώσει την επενδυτική στρατηγική, καθώς οι κραδασμοί στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν συχνά σημαντικό δημοσιονομικό και ψυχολογικό αντίκτυπο. Από την άλλη, οι πρόσφατες αναταραχές, επιβεβαίωσαν την άποψη της σαουδαραβικής κυβέρνησης ότι η οικοδόμηση ενός βιώσιμου αθλητικού οικοσυστήματος για να βοηθηθεί η χώρα ώστε να αντέξει και να αντισταθμίσει τις κρίσεις των τιμών του πετρελαίου, παραμένει επιτακτική.
Όσον αφορά όμως τα αθλητικά περιουσιακά στοιχεία που παρουσιάζουν αδύναμη απόδοση ή δεν συνάδουν με την εθνική στρατηγική, τότε η πρόθεση αφορά κυρίως τις περικοπές των δαπανών. Σε αυτό το πλαίσιο έχουν αρχίσει να κυκλοφορούν έντονες φήμες σχετικά με την πιθανή πώληση της σειράς LIV Golf που ανήκει προς το παρόν στο PIF. Εάν οι φήμες για το μεγάλο τουρνουά γκολφ αποδειχθούν αληθείς, αυτό αναπόφευκτα θα εγείρει ερωτήματα σχετικά με τις άλλες αθλητικές επενδύσεις της κρατικού επενδυτικού ταμείου της Σαουδικής Αραβίας. Και μία βασική επένδυση έχει να κάνει με την Νιουκαστλ της Premier League.
Οι εναλλακτικές της F1 και η προγραμματισμένη επιστροφή της Euroleague στο Άμπου Ντάμπι
Για πολλά χρόνια, η περιοχή του Αραβικού Κόλπου φιλοξένησε μόνο δύο Grand Prix της Formula 1, ως αποτέλεσμα της συμβατικής συμφωνίας που συνήφθη στις αρχές της δεκαετίας του 2000 μεταξύ του Μπαχρέιν και των ιδιοκτητών του μηχανοκίνητου πρωταθλήματος εκείνης της εποχής.
Ένας αγώνας διοργανώθηκε εκεί για πρώτη φορά το 2004, στον οποίο αργότερα προστέθηκε ένα δεύτερο Grand Prix, στο Άμπου Ντάμπι, το οποίο πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά το 2009.
Mετά την εξαγορά της F1 το 2017 από την αμερικάνικη Liberty Media Corporation, επιτεύχθηκε συμφωνία για τη διεξαγωγή νέων αγώνων στην περιοχή. Έκτοτε, το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία (από το 2021) έχουν γίνει και οι δύο διοργανωτές. Ώσπου, ήρθε το 2026 και ξαφνικά το… ρόστερ της Formula 1 στον Κόλπο έχει μειωθεί στο μισό. Αυτή τη φορά, όχι ως αποτέλεσμα τοπικών αντιπαλοτήτων ή νομικών διαφωνιών, αλλά λόγω πολέμου. Οι φετινοί αγώνες στη Σακχίρ και την Τζέντα (που ήταν προγραμματισμένοι για τον Απρίλιο) ακυρώθηκαν. Μένει να δούμε αν θα πραγματοποιηθούν στο τέλος του τρέχοντος έτους, μετά το GP της Ντόχα (Νοέμβριος) και του Άμπου Ντάμπι (Δεκέμβριος). Αυτό θα εξαρτηθεί από το αν ο πόλεμος έχει ολοκληρωθεί ή εάν συνεχίζεται.
Όπως και να έχει, από τη στιγμή που η πυραυλική επίθεση του Φεβρουαρίου οδήγησε σε εκκλήσεις από τους οδηγούς της F1 για την ακύρωση των αγώνων, οι αξιωματούχοι, τόσο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Αυτοκινήτου (FIA), όσο και της κυβέρνησης της Σαουδικής Αραβίας ακύρωσαν τα event. Εάν αυτά δεν επαναπρογραμματιστούν, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι ο οικονομικός αντίκτυπος της οριστικής ακύρωσης μπορεί να έχει κοστίσει στο Μπαχρέιν και τη Σαουδική Αραβία πάνω από 100 εκατομμύρια δολάρια στην κάθε χώρα. Αντίστοιχες θα είναι και οι απώλειες από τα εκτιμώμενα κέρδη της Formula 1.
Έτσι, η FIA, αρχίζει να κοιτάει μακριά από την Μέση Ανατολή. Η Νότια Κορέα μπαίνει στο κάδρο, η Νιγηρία, η Νότια Αφρική και η Ρουάντα απασχολούν επίσης, ενώ «σφραγίστηκε» η επιστροφή της αγωνιστικής δράσης στην Τουρκία.
Η Formula 1 λοιπόν, κοιτάει ήδη της εναλλακτικές της, αλλά ενδιαφέρον εντοπίζεται στο τι σκέφτεται η Euroleague Basketball που δεν σχετίζεται με την Σαουδική Αραβία ή το Μπαχρέιν, αλλά έχει δεσμούς με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Δηλαδή, μία χώρα που δέχθηκε τα πυρά του Ιράν λόγω των αμερικανικών βάσεων της και τους εν γένει δεσμούς της με τις ΗΠΑ.
Αυτή τη στιγμή, εκτός του ότι οι δύο ομάδες του Ισραήλ (Μακάμπι και Χάποελ Τελ Αβίβ) που μετέχουν στην κορυφαία διασυλλογική διοργάνωση μπάσκετ αγωνίζονται εκτός των συνόρων για λόγους ασφαλείας -στη Βουλγαρία η μία, στη Σερβία η άλλη-, εκτός των συνόρων αγωνίζεται και η Dubai BC που εισήλθε στο πρόγραμμα της Euroleague πρώτη φορά στην τρέχουσα σεζόν (2025-26).
Η ομάδα από τα ΗΑΕ, αν και ξεκίνησε να παίζει τα εντός έδρας ματς της στην Coca Cola Arena του Ντουμπάι, τη φυσική της έδρα, πλέον υποδέχεται τους αντιπάλους της στο Σαράγιεβο -για ευνόητους λόγους. Μόνο που η Euroleague, είχε τη… φαεινή ιδέα (λόγω οικονομικών συμφερόντων) να προσφέρει στο Άμπου Ντάμπι των ΗΑΕ τη διοργάνωση των μελλοντικών Final Four του 2027 και του 2029. Όπως είχε κάνει πρώτη φορά το 2025. Θεωρητικά το Ντουμπάι, ως πόλη, θα επιστρέψει στον χάρτη της Euroleague. Τουλάχιστον αυτό θέλουν (ή ήθελαν) οι εμπλεκόμενοι.
Μόνο που σε έναν απόλυτα συνδεδεμένο κόσμο, με διαδικτυακούς, οικονομικούς και γεωπολιτικούς όρους, τα πάντα έχουν σημεία επαφής και οι αποφάσεις αλλάζουν για λόγους που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πλέον…
Πηγή: athletiko.gr
